حدیث

مقاله

تشویق و تقویت رفتار منظم در کودک

شکی نیست که تشویق رشد دهنده‌ی عزت نفس انسان‌ها است. تشویق غذای روح و روان است و برای پیش بردن کار‌ها بسیار ضروری است. این که انسان‌ها می‌توانند بدون تایید موفقیت‌ها و توانایی‌ها‌یشان برای خود ارزش قائل شوند، تصوری بیهوده است. اگر چه همه‌ی ما از قدرت تشویق و اهمیت آن برای سلامت روان آگاهی داریم، در بعضی از خانواده‌ها تشویق به کالا‌یی نایاب تبدیل شده است.

به طور معمول، وقتی عده‌ی قابل ملاحضه‌ای از مردم راجع به نتایج و اثر‌ها یا عواقب رفتارهای کودکان صحبت می‌کنند، مقصودشان تنبیه و مواخذه است. امّا باید دانست که وقتی صحبت از برقراری نظم و ایجاد عملکرد صحیح است، پاداش دادن به کودکان برای کارهای خوبشان، بسیار بیش‌تر از تنبیه آن‌ها به خاطر کارهای بدشان، تاثیر دارد. انگیزه دهنده و مشوقی بزرگ‌تر از تقویت مثبت یا پاداش دادن وجود ندارد.

به احتمال زیاد، رفتاری که منجر به پاداش گرفتن شده است، در آینده باز هم تکرار می شود. پاداش‌ها می‌توانند شامل چیزهایی از قبیل: خریدن یا تهیه‌ی خوراکی‌های مورد علاقه، هدایا یا جوایز و اسباب بازی، پول، امتیازها، مسافرتها و حمایت‌های اجتماعی و عاطفی؛ مثل نوازش، در آغوش کشیدن، لبخند زدن، تشویق کلامی، نگاه محبت آمیز، بوسیدن و تحسین کودک باشد.

شاید این کار‌ها آن قدر ساده‌اند که مردم تاثیر عمیقشان را باور نمی‌کنند یا طبیعت بشر طوری است که به چیزهایی که خوب پیش می‌روند، کم‌تر توجه می‌کند تا چیزهایی که درست پیش نمی‌روند. در این رابطه، بهترین روش برای تقویت نکات مثبت در کودک، توجه و مشاهده‌ی رفتارهای صحیح و قابل قبول وی و تشویق و اظهار نظر مثبت در مورد آن‌ها و تدارک پاداش‌های مناسب و منطقی است.

تحسین و تشویق به صورت کلی کافی است. از این رو دفترچه‌ی یادداشت کوچکی بردارید و به مدت یک هفته هر بار که از کودکتان انتقاد کردید، در آن بنویسید. اگر بیش از یک کودک دارید، دفترچه‌ای جداگانه برای هر کدام در نظر بگیرید. حتی مواردی را که با کلامی مثبت شروع شده، ولی به منفی ختم می‌شوند را هم یادداشت کنید، مثل چنین موردی: ممنون که ظرف‌ها را شستی (مثبت)، امّا دفعه‌ی بعد یادت باشه که خوب آن‌ها را آب بکشی تا روی آن‌ها نماند! (منفی). نتیجه این که: همانند گوش دادن به صورت موثر و دقیق، تقویت نکات مثبت هم می‌تواند باعث کاهش مجادلات و منازعات شود، چرا که از ایجاد روابط نامطلوب بین کودکان و والدین جلوگیری می‌کند. به جای تمرکز بر کارهای منفی جزئی و بی‌اهمیت، بر کارهای مثبت و قابل قبول کودک توجه کنید و به جای این که دائما آن‌ها را در حال انجام کارهای ناشایست غافل‌گیر کنید، سعی کنید کارهای خوبشان را هم ببینید و به آن‌ها پاداشی مناسب بدهید. در نهایت باید گفت، برای این که تشویق یا تقویت موثر افتد، باید خالصانه بیان شود. افزون بر آن که بهتر است این تشویق یا تقویت، ویژه باشد.

منبع:
- کتاب چالش‌های والدين در رابطه با بی‌نظمی‌های كودكان و نوجوانان و شيوه‌های اصلاح آن/ محسن ایمانی/ انتشارات پرکاس

  • دیدگاه‌ها

0 دیدگاه‌ها

Top