حدیث

مقاله

ارزش های بازی برای کودک

بازي براي هر كودك در حال رشد، ارزش‌هاي متعددي دارد اغلب اوقات، والدين بازي را اتلاف وقت تلقي مي‌كنند و از كودك مي‌خواهند تا به فعاليت‌هاي ديگر بپردازند اين قبيل والدين، كودكان خود را از موقعيت‌هاي يادگيري بسياري كه براي رشد همه جانبه‌ي شخصيت آنها ضروري است محروم مي‌نمايند به گفته ميلي چامپ بازي به كودك كمك مي‌كند كه به يك انسان تبديل شود براي رسيدن به انسانيت و كسب ويژگي‌هاي شخصيتي مطلوب بايد تعادلي بين بازي و كار كودك برقرار نمود وقتي كودك از بازي كردن خسته مي‌شود و مي‌پرسد حالا چه كار كنم، وقت كار فرا رسيده است و وقتي كودك از مطالعه يا كارهاي منزل خسته مي‌شود يا بازده كارش پايين‌تر از  حد توانش باشد آن وقت است كه كودك به فرصت بيشتر و موقعيت بهتر براي بازي احتياج دارد بازي كمك‌هاي زيادي به رشد و تكامل كودك مي‌كند كه از طريق ديگر دريافت اين قبيل كمك‌ها امكان پذير نمي‌باشد همان طور كه بيان گرديد بازي ارزش‌هاي متفاوتي دارد من جمله:

  1. ارزش جسماني
  2. ارزش اجتماعي
  3. ارزش آموزشي و يادگيري
  4. ارزش اخلاقي
  5. ارزش درماني

 ارزش جسماني بازي

 فعاليت‌هايي كه كودك به عنوان بازي انجام مي‌دهد در پرورش نيروي بدني و حواس تاثير       بسيار زيادي دارد كودك مي‌پرد، مي‌دود، ... كودك در تمام اين فعاليت‌ها عضلات و اندام‌هاي مختلف خود را به كار مي‌گيرد و موجبات تقويت آنها را فراهم مي‌سازد. از نظر حسي- حركتي مي‌توان گفت از طريق بازي حس بينايي، شنوايي، لامسه‌ي كودك و ساير حواس او پروش مي‌يابد.

معمولاً كودكان سالم از انرژي بيشتري برخوردار هستند كه به وسيله‌ي بازي آنها را صرف مي‌كنند. اگر انرژي اضافي كودك مصرف نشود و به صورت سركوب شده در جسم كودك ذخيره شود موجب ناآرامي، عصبانيت و پرخاشگري در او مي‌شود.

گرچه فوايد جسماني بازي را نيز مي‌توان از طريق ورزش به دست آورد ولي ممكن است كودك با بي‌ميلي به ورزش بپردازد و امكان دارد نفع احتمالي در مقابل تنش عاطفي حاصله، ارزش چنداني نداشته باشد.

بسياري از كودكان ضمن رشد و تكامل خود از بازي‌هاي پر تحرك به بازي‌هاي كم تحرك روي مي‌آورند و به بازي‌هاي فكري مي‌پردازند و از بازي فكري لذت بيشتري مي‌برند.

به اعتقاد روانشناسان بازي به كودك فرصت مي‌دهد كه توانايي‌هاي جسمي خود را در مقايسه با معيارهاي خود و ديگران آزمايش كند.

كودكان براي تزايد رشد هماهنگي حركتي حداقل تمرين بدني را لازم دارند و بسياري از بازي‌هايي كه مستلزم مهارت عضلاني هستند اين تمرين بدني را براي كودكان تدارك مي‌بينند.

بسياري از بازي‌ها به اين منظور طرح‌ريزي شده‌اند كه به كودك اجازه دهند قابليت بدني خودش را براي ارضاء شخصي بررسي كند.

 بازي‌هايي مانند تعقيب يكديگر، سرسره بازي، ... هم متضمن رقابت با ديگران است و هم متضمن آزمايش توانايي‌هاي فردي. دختران از بازي‌هايي كه ضامن فعاليت‌هاي بدني هستند لذت مي‌برند اما بازي‌هايشان به شدت و خشونت بازي پسران نيست.

 ارزش اجتماعي بازي

 كودك در خلال بازي به كشف محيط اطراف خود مي‌پردازد و از طريق بازي نخستين گام‌ها را براي اجتماعي شدن برمي‌دارد و همكاري و شريك شدن با گروه را فرا مي‌گيرد. آنها كيفيت تاثيرگذاري بر ديگران و تاثيرپذيري از ديگران را مي‌شناسند. كودك از طريق بازي ياد مي‌گيرد كه چطور مي‌تواند مورد پذيرش افراد گروه قرار گيرد و به ميزان توانايي‌هاي لازم براي موفقيت در گروه پي مي‌برد و همچنين بر چگونگي استفاده از توانايي‌هاي ديگران براي رفع نيازهاي خود آگاه مي‌شود. بازي باعث رشد جنبه اجتماعي شخصيت كودك مي‌شود او در بازي گروهي ناگزير به رعايت نكات اجتماعي و قواعد بازي است.

 كودك در خلال بازي گروهي، مفاهيم اجتماعي هم چون نوبت گرفتن، احترام به حقوق ديگران، ... را ياد مي‌گيرد.

نقش‌هاي اجتماعي از طريق بازي‌هاي كودكان از سن «2- 6 سالگي» آموخته مي‌شود و تقريباً در هر فرهنگي كودكان به نوعي نقش بزرگسالي را بازي مي‌كنند كه اين خود مانند هر بازي رسمي‌تر در جريان اجتماعي كردن كودك بسيار دخالت دارد به وسيله‌ي بازي كودكان ياد مي‌گيرند چگونه يكديگر را قبول داشته باشند، درباره‌ي قوانين بازي توافق كنند و دسته‌جمعي بر گروه رقيب،     پيروز شوند.

 در سنين اوليه، كودك ترجيح مي‌دهد با اسباب بازي‌هاي خود بازي كند و به ندرت اجازه مي‌دهد كودكان ديگر در بازي او شركت كنند چون براي بازي گروهي آگاهي ندارد.

 از سن 6- 5 سالگي استعدادهاي شخصي كودك رشد پيدا مي‌كند و لذا نبايد از اين ترسيد كه كودك در نتيجه بازي‌هاي انفرادي، فردي خودخواه بار آيد بلكه بايد امكان را به كودك داد كه در تنهايي بازي كند.

 در بازي انفرادي بايد او را تنها گذاشت و نبايد كساني را به او تحميل كرد زيرا چنين تحميلي باعث تباهي روحيه‌ي كودك مي‌شود و او عادت مي‌كند كه عصباني شود و يا هياهو راه بيندازد.

 ارزش آموزشي و يادگيري بازي

 كودكان در خلال بازي‌ها به ويژه بازي‌هاي آموزشي به مفاهيم جديدي دسترسي پيدا مي‌كنند و مهارت‌هاي بيشتر و بهتري كسب مي‌كنند كودكان از طريق بازي با رنگ‌هاي مختلف آشنا مي‌شوند، اشكال گوناگون را مي‌شناسند، با جهت‌هاي متفاوت آشنا مي‌شوند، تجارب ارزنده و متعددي را به دست مي‌آورند و در همين بازي مطالب آموختني بدون فشار و با ميل و رغبت آموخته مي‌شود و به همين علت است كه برخي از مربيان معتقدند كه هرگونه مطالب درسي را بايد فقط همراه با بازي به كودكان آموخت و اصولاً بهتر است ساعات رسمي دروس ابتدايي را به ساعات بازي‌هاي اخلاقي و آموزنده و خلاق تبديل كرد. اين عقيده تا به حدي درست به نظر مي‌رسد ولي از آنجايي كه وقت زيادي در بازي بايد براي فرا گرفتن مطالب صرف شود گروهي از مربيان با آن مخالفت مي‌كنند و مي‌گويند: بهتر است بازي را فقط به دوران قبل از آموزش رسمي و جدي، يعني مرحله اول و دوم كودكي اختصاص داد و در مرحله‌ي آموزشگاهي مطالب را به طور جدي‌تر آموخت.

بازي به كودك كمك مي‌كند كه دنياي پيرامون خودش را بشناسد و بفهمد و درك كند و كنترل نمايد و ميان واقعيت و تخيل فرق بگذارد.

 كودك در بازي ميزان توانايي خود را با ديگران مقايسه مي‌كند و به همين خاطر يك مفهوم روشنتر و واضح‌تر از خود به دست مي‌آورد.

 بازي به كودك فرصت مي‌دهد تا تجربه كند و توانايي بيان خود را به آزمايش بگذارد بدون آنكه مجبور باشد مسئوليت كامل اعمال خود را بپذيرد.

 در بازي، كودك نقش‌هاي مختلفي را بر عهده مي‌گيرد و در مي‌يابد كدام نقش بيشترين لذت را به او مي دهد و در عين حال بازي او را قادر مي‌‌سازد كه رضايت‌بخش‌ترين رابطه را با ديگران  برقرار سازد و با صراحت مي‌توان تاكيد كرد تا سنين 6-5 سالگي روحيه‌ي خودخواهي و تجاوزكاري كودكان بسيار چشمگير است. بهترين روش آن است كه كودك را با تمرين از اين تجاوز‌كاري باز داريم.

 هرگاه كودك تنها بازي مي‌كند استعدادهاي خود را تكامل مي‌بخشد كه اين خود، داراي ارزش تربيتي است مانند عوض كردن نوع بازي.

ارزش اخلاقي بازي

بازي يكي از مهمترين عوامل در تربيت اخلاقي كودك است، كودك از طريق بازي مفاهيم و ارزش‌هاي اخلاقي را درك مي‌كند و رفتارهاي خوب و بد را از هم شناسايي مي‌كند.

گرچه كودك در خانه و مدرسه با ارزش‌ها و معيارهاي اخلاقي آشنا مي‌شود اما دروني‌ شدن و تثبيت ارزش‌ها و معيارهاي اخلاقي در خانه و مدرسه هرگز به اندازه‌ي بازي قوي نيست.

كودك درمي‌يابد كه اگر بخواهد در بازي يك فرد قابل قبول به حساب آيد بايد درستكار، باصداقت، مسلط به خود، با انصاف و عادل ... باشد.

 كودك در خلال بازي مي‌فهمد كه هم بازي‌هايش نسبت به خطاهاي او در بازي شكيبايي كمتري از والدينش دارند بنابراين سعي مي‌كند اصول اخلاقي را نسبت به محيط خانه و مدرسه به طور كاملتري‌ رعايت نمايد.

ارزش درماني بازي

بازي از ارزش درماني مفيدي برخوردار است. امروزه بازي درماني جايگاه حقيقي خود را در امر تشخيص مسائل و مشكلات رواني كودكان و درمان آنها پيدا كرده است.

 متخصصين بازي درماني به كمك اين فن يا تكنيك و با فراهم آوردن اسباب بازي‌هاي ضروري و تشكيل جلسات بازي براي كودكان رفتارهاي آنان را زير نظر مي‌گيرند. و ضمن شناخت و دسترسي به ريشه‌هاي مسائل و مشكلات كودكان به درمان آنها مي‌پردازند.

پدیدآورنده: تاجیک، فاطمه

  • دیدگاه‌ها

1 دیدگاه‌ها

  1. تصویر موسی توماج ایری
    موسی توماج ایریدى 10, 1395 17:31 بعد از ظهر

    آفرین بر شما. سایت غنی و پرباری دارید. بازی کودک کاملاً خودانگیخته است و هیچ هدف ثانوی را تعقیب نمی‌کند. بازی برایش لذت‌بخش و هدف اصلی است. چنین فعالیتی است که از استعداد و نبوغ ذاتی ناشی می‌شود و عامل مهمی برای آشکار شدن آن است. فقط در حال بازی انسان واقعاً خودش است. شیللر چرا نباید کاری را انجام دهیم که برای ما مثل بازی و تفریح باشد و لذت و شادی برایمان به همراه داشته باشد؟ ما باید اهمیت بازی کردن را در دستیابی به موفقیت درک کنیم و در واقع تنها موردی که در مسیر موفقیت باید آن را جدی بگیریم اختصاص دادن زمان و فضایی به بازی است. بازی کردن به ذهن این فرصت را می‌دهد تا قدرت نهفته خود را بدون کوچک‌ترین هراسی از عدم تأیید و رد شدن در آزمایش راه‌های جدید، ریسک کردن و ماجراجویی در تصمیم‌گیری‌های فرد جاری سازد. قدرتی که از نظر دیگران عجیب، خارق‌العاده و گاهی اوقات دیوانگی نامیده می‌شود ولی درعین‌حال فرد را به موفقیت‌های خیره‌کننده‌ای می‌رساند. اگر انتخاب با خودتان بود آیا نمی‌خواستید فقط کارهایی را که دوست دارید انجام دهید؟ انجام کار مورد علاقه یکی از رازهای موفقیت و شادمانی است. اگر از کاری که انجام می‌دهید لذت نبرید و با آن شاد نباشید در حال هدر دادن فرصت‌های خود برای رسیدن به موفقیت هستید. فرد گراتزون بیشتر اختراعات، اکتشافات، پیشرفت‌ها، تئوری‌ها و نظریه‌ها تحت تأثیر بازی و یا به هدف لذت بردن از یک بازی به وجود آمده است. برادران رایت به‌هیچ‌وجه ارزش سرگرمی و تفریح خود را ،که دوچرخه‌سواری و جمع‌کردن قطعات دوچرخه بود، درک نمی‌کردند و تصوری از این نداشتند که سرگرمی آنان روزی به ساخت هواپیما منجر خواهد شد.

Top