حدیث

مقاله

زن در عصر قبل از ظهور اسلام و اشارات قرآنی

وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا 

زن پدر را نباید به نکاح درآورد بعد از نزول این حکم الا آنچه از این پیش کرده اید که خدا از آن درگذشت زیرا این کاریست زشت و مبغوض خدا و عملی بس قبیح است. [1]

در زمان جاهلیت معمول بود كه هر گاه كسي از دنيا مي رفت و همسر و فرزندانی از خود به یادگار مي گذاشت در صورتی كه آن همسر، نامادری فرزندان او بود، فرزندانش نامادری را همانند اموال او به ارث مي بردند به اين ترتیب كه حق داشتند با نامادری خود ازدواج کنند و يا او را به ازدواج شخص ديگري در آورند. اين آیه خط بطلان  بر يكي از اعمال ناپسند دوران جاهلیت مي كشد و مي گويد با زناني كه پدران شما با آنها ازدواج كرده اند، ازدواج نكنيد.« إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ » مگر ازدواج هايي كه پیش از اين  انجام شده است چون هیچ قانونی شامل گذشته نمي شود.

سپس براي تأكيد مطلب سه تعبیر شدید درباره ي اين نوع ازدواج مي فرماید: كار بسیار زشتی است. « إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً » عملی است كه موجب تنفر در افکار مردم است و مردم نمي پسندند « وَمَقْتًا » و روش نادرستی است « وَسَاءَ سَبِيلًا  ». حتی در تاريخ  مي خوانیم كه مردم جاهلی نيز اين نوع ازدواج را تنفر آمیز و فرزندانی كه ثمره ي آن بودند، فرزندان مورد تنفر مي ناميدند.

اين حکم به خاطر آن است كه نامادری در حکم مادر دوم است و ازدواج با نامادری مانند ازدواج با مادر است و از طرفي تجاوز به حریم پدر و هتک احترام اوست و ازسويي، برسر تصاحب نامادری بین فرزندان نفاق و اختلاف مي افتد و از طرفی ایجاد حسادت نسبت به پدر از دست رفته پیدا مي شود.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا 

ای اهل ایمان برای شما حلال نیست که زنان را به اکراه و جبریه میراث گیرید و بر زنان سختگیری و بهانه جوئی مکنید که قسمتی از آنچه مهر آن ها کرده اید به جور بگیرید مگر آنکه عمل زشتی و مخالفتی از آن ها آشکار شود، و به آن ها در زندگانی با انصاف و خوش رفتار باشید و چنانکه زن دلپسند شما نباشد بسیار چیزها ناپسند شما است و حال آنکه خدا در آن خیر بسیار برای شما مقدر فرموده است. [2]

اين آيه با بسياري از اعمال نارواي دوران جاهلیت مبارزه مي كند و به چند عادت ناپسند اين دوران اشاره مي كند و به مسلمانان هشدار مي دهد كه آلوده ي آن نشوند.

الف) زنان را به خاطر اموالشان زنداني نكنيد: در دوران جاهلیت مردان رفتار ظالمانه اي مي كردند و با زنان ثروتمندی كه زیبايی نداشتند ازدواج مي كردند و سپس آن ها را به حال خود وا مي گذاشتند يعني آن ها را نه طلاق مي دادند و نه به صورت يك همسر با او رفتار مي كردند فقط به امید آن بودند كه بمیرند تا ثروتشان را  صاحب شوند و خدا در اين آيه اين افراد را محکوم مي كند.

ب) زنان را براي حلال كردن مهر خود تحت فشار قرار ندهید: يكي دیگر از اخلاق جاهلیت آن بود كه با وسایل گوناگون، زنان را تحت فشار قرار مي دادند تا مهر خود را ببخشند و طلاق گيرند و اين عمل به خصوص در زمانی صورت مي گرفت كه مهريه سنگین تعيين شده بود و در اين آيه با جمله ي« َلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ » اين كار را ممنوع ساخته و مي فرمايد:آن ها را تحت فشار قرار ندهید به خاطر اين كه قسمتی از آن چه را به آن ها پرداخته ايد تملك كنيد.

ولي استثنايي دارد؛ زماني كه زن مرتكب عمل زشت و ننگی شده باشد و در حقیقت اين تحت فشار قرار دادن نوعی مجازات و شبیه غرامت گرفتن در برابر كارهاي نارواي آن ها مي باشد.

پ) با آن ها به طور شایسته معاشرت كنيد: در ادامه دستور معاشرت شایسته و رفتار انسانی مناسب با زنان را صادر مي كند و در ادامه مي گويد، يعني حتی اگر به جهاتی از همسران خود رضایت کامل نداشته باشند و بر اثر اموری آن ها در نظر شما ناخوشایند باشند فورا تصمیم به جدايي و يا بد رفتاري نگيريد و تا جايی كه قدرت دارید، مدارا كنيد؛ زيرا ممکن است در تشخیص خود گرفتار اشتباه شده باشید.

ضمناً در آخر آيه به همسرانی كه مدارا کنند، نوید داده شده كه مفهوم وسیعی دارد و يكي از مصادیق روشن آن فرزندان صالح و با لیاقت و ارزشمند است.

جمعي از مفسران در تفسير الجاهليه الاولي در آیات مورد بحث، گرفتار شك و تردید شدند؛ گويي نتوانستند باور كنند كه بعد از ظهور اسلام نوع ديگري از جاهلیت در جهان پا به عرصه ي وجود خواهد گذاشت كه جاهلیت عرب قبل از اسلام در مقابل آن موضوع كم اهمیتی خواهد بود.

ولي امروز اين امر براي ما كه شاهد مظاهر جاهلیت وحشتناک قرن بيستم هستیم کاملاً حل شده است و بايد آن را به حساب يكي از پیش گويي هاي اعجاز آمیز قرآن مجيد گذارد.

اگر عرب در عصر جاهلیت اولی، جنگ و غارت گري داشت در جاهلیت عصر ما جنگ هاي طولانی رخ مي دهد. اگر در جاهلیت عرب، زنان تبرج به زینت مي كردند و روسری هاي خود را كنار مي زدند به گونه اي كه مقداری از سینه و گلو و گردن بند و گوشواره ي آن ها نمایان مي گشت، در عصر ما کلوپ هايي تشكيل مي شود به نام کلوپ برهنگان.

اگر در جاهلیت عرب زنان آلوده ذوات الاعلام بودند كه پرچم بر در خانه ي خود مي زدند تا افراد را به سوي خود دعوت کنند در جاهلیت قرن ما افرادی هستند كه در روزنامه هاي مخصوص مطالبی را در اين زمینه مطرح مي كنند كه قلم از ذکر آن جدّاً شرم دارد.

 اين ها نشانه هاي آن است كه زندگی انسان ها از خدا فاصله گرفته و با داشتن هزاران مراکز علمي، در منجلاب فساد غوطه ورند.[3]

 

پی نوشت:

[1] سوره ی نساء، آیه ی 22

[2] سوره ی نساء، آيه ي 19

[3] محمد،قطب، جاهليت قرن بيستم، نشر انقلاب،(۱۳۵۹)

 

پدیدآورندگان: فاطمه، تاجیک - مهدیه، محمدی

  • دیدگاه‌ها

0 دیدگاه‌ها

Top